İSKİLİP'TE YENİÇERİ OCAĞI BÖLÜKBAŞISINA AİT NADİR MEZAR TAŞI

İskilip'te bulunan mezarlıklarda yürüttüğümüz araştırmalar sırasında, Osmanlı Devleti'nin seçkin askeri teşkilatı olan Yeniçeri Ocağı'na mensup bir bölükbaşına ait olduğu değerlendirilen önemli bir mezar taşı tespit edildi.

Yapay zekâ destekli yapılan kitabe incelemesine göre mezar taşında şu ifadeler yer alıyor:

Kitabenin Osmanlıca Okunuşu

• Hüve'l-Bâkî (Baki olan yalnızca O'dur / Allah'tır)
• Yirmi Beşinci Bölük Başısı
• El-Hac Şerif Ağa Rûhiyçün
• Sene 1202 (Hicri)

Günümüz Türkçesiyle Anlamı

"Baki ve ölümsüz olan yalnızca Allah'tır. Yeniçeri Ocağı'nın Yirmi Beşinci Bölükbaşısı Hacı Şerif Ağa'nın ruhu için (Fatiha). Sene 1202."

Kitabede yer alan Hicri 1202 tarihi, Miladi takvimde 1787-1788 yıllarına karşılık gelmektedir. Bu tarih, Osmanlı tahtında I. Abdülhamid'in bulunduğu döneme denk gelmektedir.

İSKİLİP VE YENİÇERİ TARİHİ AÇISINDAN ÖNEMLİ BİR BULUNTU

Mezar taşında yer alan "Yirmi Beşinci Bölük Başısı" unvanı ve taşın başlık formu, vefat eden kişinin Osmanlı askeri teşkilatının önemli kademelerinden birinde görev yapan bir Yeniçeri subayı olduğunu göstermektedir.

1826 yılında gerçekleşen Vaka-i Hayriye sonrasında Yeniçeri Ocağı'na ait birçok mezar taşı ve hatıra kasıtlı olarak ortadan kaldırılmıştır. Bu nedenle günümüze ulaşabilen Yeniçeri mezar taşları oldukça nadir örnekler arasında yer almaktadır. Bu mezar taşının özellikle İskilip’te bulunması ilçemiz için ayrı bir önem arz etmektedir.

İskilip'te tespit edilen Hacı Şerif Ağa'ya ait bu mezar taşı da, söz konusu yıkımdan kurtulabilmiş ender eserlerden biri olarak dikkat çekmektedir. Osmanlı askeri tarihine ışık tutan bu kitabe, yalnızca bir mezar taşı olmanın ötesinde, ilçenin tarihî ve kültürel mirasını belgeleyen önemli bir tarih vesikası niteliği taşımaktadır.

Bu yönüyle mezar taşı, İskilip'in sahip olduğu tarihî zenginliklerin gün yüzüne çıkarılması ve gelecek nesillere aktarılması açısından büyük önem taşımaktadır.

(İskilip’te bulunan mezarlıklarda yürüttüğümüz çalışmalar devam etmektedir. Şu ana kadar 16 civarında eski mezar taşı üzerinde yapay zeka destekli tercüme çalışması yürütmekteyim. Fakat tercümelerde yaşanan tutarsızlıklar nedeni ile kesin bilgiler ışığında bu çalışmalarımı önümüzdeki süreçte paylaşacağım. Ali Arıcı)